रत्न वैदिक ज्योतिषशास्त्रमा नवग्रहका राजा मानिने 'सूर्य' ग्रहको प्रतिनिधित्व गर्ने एक अत्यन्तै शक्तिशाली र प्रभावशाली रत्न हो। कुण्डलीमा सूर्यको स्थिति कमजोर वा नीच हुँदा त्यसबाट प्राप्त हुने नकारात्मक प्रभावलाई हटाएर सकारात्मक फल प्राप्त गर्न माणिक धारण गर्ने गरिन्छ। यो रत्न धारण गर्नाले मानिसमा आत्मबल, नेतृत्व क्षमता, दृढता र समाजमा मान-सम्मान एवं पद-प्रतिष्ठामा वृद्धि हुन्छ। स्वास्थ्यका दृष्टिले पनि यसले हृदय, आँखा, हड्डी र रक्तसञ्चारसम्बन्धी समस्याबाट राहत दिलाउने ज्योतिषीय मान्यता छ। माणिकलाई सामान्यतया सुन वा तामाको औंठीमा जडेर आइतबारको दिन सूर्योदयको समयमा सम्भव भएमा गुरुबाट रत्न प्रतिष्ठा गरेर अन्यथा सूर्यको बीज मन्त्रॐ घृणिः सूर्याय नमः कम्तिमा १०८ जप गरी हातको साहिली औंलामा (Ring Finger) धारण गर्नपर्दछ |
रत्नहरू प्रायः राशि अनुसार, जन्मलग्न कुण्डली अनुसार र अहिले चलेका दशा अनुसार पनि लगाउने गरिन्छ। तथापि, केवल सामान्य राशि अनुसार भन्दा एकपटक ज्योतिष गुरुसँग परामर्श गरेर जन्मलग्न कुण्डली अनुसार लगाउनु अझ उत्तम हुनेछ। कुण्डलीमा सूर्यको कारकत्व, स्थिति र अन्य ग्रहहरूसँगको दृष्टि वा युति (जस्तै राहु-केतुसँगको ग्रहण दोष) लाई ध्यानमा नराखी रत्न धारण गर्दा विपरीत प्रभाव पर्न सक्छ। साथै, नीलम वा गोमेद जस्ता सूर्यका विरोधी ग्रहका रत्नहरूसँग माणिकको प्रयोग वर्जित मानिने भएकाले राम्रो ज्योतिषीसँगको परामर्श पछि मात्र यो रत्न कति तौलको कुन विधि गरेर कहिलेबाट कहिलेसम्म धारण गर्ने आदि बुझेर धारण गर्नु अझ उत्तम र फलदायी हुनेछ।